12-07-11

De synode van Whitby en waarom kloosters niet gemengd zijn, en de landing van Graaf Dracula. York, 27 mei 2011.

Het kuststadje Whitby, 14000 inwoners groot, heeft een paar claims to fame: graaf Dracula, de synode van Whitby en de ruïnes van de grote abdij, en ontdekkingsreiziger James Cook die vanuit dit stadje op wereldreis vertrok. Wij hadden alleen maar tijd voor de abdij en een heel kort tripje naar de stad en het gevoel dat we iets gemist hebben.

De grote abdij van Whitby is ouder dan het bekendere Rievaulx en de ruïnes op zichzelf zijn minder pittoresk, maar de geschiedenis van Whitby is veel interessanter en de ruïnes liggen aan zee, heel zichtbaar vanuit de wijde omgeving. Het eerste klooster hier dateert al uit de 7de eeuw, verdween even tegen het einde van de 9de nadat de Vikingen het verwoestten, en rees in de 11de eeuw terug uit zijn as. Net als alle andere werd het in 1539 opgeheven en verbouwd tot residentie voor de Cholmleys die de kloostergebouwen neerhaalden maar het skelet van de kerk lieten staan. De ruïne is nu het eigendom van English Heritage die ook hier een interessante rondleiding via hoofdtelefoon verzorgt.

 

DSC02992.JPG

 

Eén van de hoogtepunten in de geschiedenis van de abdij is de synode van Whitby, een belangrijk kruispunt in de geschiedenis van Engeland, en dat verhaal wil ik u dan ook niet onthouden. In 664 vond hier een synode plaats, een bijeenkomst van kerkleiders in het gezelschap van de koning, waarbij de Engelse kerk voor een keuze werd geplaatst: zou ze de Romeinse of de Celtische traditie volgen. Dit was een belangrijke beslissing voor de Engelse kerk: de twee tradities hadden niet alleen een ander idee over bijvoorbeeld het celibaat, of de klederdracht van de kloosterlingen, maar ze hadden ook alletwee een andere datum voor Pasen wat voor veel verwaring zorgde. 

In Whitby kwamen de partijen bijeen. Bisschop Colman van Lindisfarne verdedigde de Keltische traditie en het verleden (het waren ierse missionarissen die dit deel van Engeland gekerstend hadden), de monnik Wilfrid van Whitby, de latere bisschop van York, verdedigde de Romeinse cultus. Koning Oswiu was de scheidsrechter, de apostel Johannes was de kampioen voor de Kelten, de apostel Petrus die van de Romeinen. Rome won uiteindelijk omdat het zijn gezag rechtstreeks van Petrus kreeg, en die had de sleutels van de Hemel. Koning Oswiu nam liever geen risico en verkoos Rome (en vanaf dan droegen Engelse monniken ook de tonsuur en werden mannen en vrouwen van elkaar gescheiden in aparte kloosters. 

 'Peter is the guardian of the gates of heaven, and I will not contradict him. I shall obey his commands in everything...otherwise, when I come to the gates of heaven, there may be no one to open them, because he who holds the keys has turned away.'

Na de abdij bezocht te hebben moet je absoluut ook St Mary's, de parochiekerk, binnengaan (ze ligt op dezelfde hoogte, maar buiten de abdijgronden). Ze bezit als één van de enige van Engeland nog haar 18de en 19de eeuwse kerkmeubilair met preekstoel en pews, de vakken waarbinnen families afzonderlijk zaten, maar wat het hele ding leuk maakt, ze speelt een rol in één van de grote romans van de moderne tijd, Bram Stoker's Dracula.

For a moment or two I could see nothing, as the shadow of a cloud obscured St. Mary's Church. Then as the cloud passed I could see the ruins of the Abbey coming into view; and as the edge of a narrow band of light as sharp as a sword-cut moved along, the church and churchyard became gradually visible... It seemed to me as though something dark stood behind the seat where the white figure shone, and bent over it. What it was, whether man or beast, I could not tell.

Uit Dracula, Bram Stoker, 1897

 

DSC02997.JPG

 

Toen de schrijver Bram Stoker in de zomer van 1890 in Whitby verbleef was hij pas begonnen met het schrijven van Dracula. Whitby bezorgde hem zo veel inspiratie dat hij het verhaal voor een groot deel hier liet verlopen. Een lokale legende vertelde over de Dmitri, een Russisch schip vol doodskisten, dat strandde op de klippen voor Whitby, en Stoker gebruikte dit om de aankomst van Graaf Dracula te verklaren. Hij veranderde de naam in de Demeter, en liet graaf Dracula in de gedaante van een grote zwarte hond van boord springen en verdwijnen op het kerkhof naast de abdijruïne. Lucy Westenra, een lokale schone, werd zijn eerste slachtoffer. Stoker vond de naam Dracula trouwens in een boek van de stadsbibliotheek in een verwijzing naar een zekere graaf Dracul die tegen de Turken vocht. Het boek vermeldde dat de betekenis zowel verwees naar de orde van de Draak als naar het lokale woord voor Duivel en Stoker besloot (hij vermeldde dit in zijn dagboek) om dit te gebruiken als naam voor zijn hoofdfiguur.  

Wij liepen maar even rond in Whitby en misten dus het James Cook museum en wandelden niet de 199 treden op naar de parochiekerk, en misten de avondlijke atmosfeer, maar ik kom zeker nog terug...misschien wel tijdens één van de jaarlijkse Goth Festivals wanneer de stad overspoelt wordt door mensen in eerder opvallende kledij (ah, die jeugdherinneringen...).  

 

 

 

18:05 Gepost door Erik De keersmaecker | Permalink | Commentaren (1) |  Facebook |